 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
ENG Taboo POR Tabu SPA Tabú |
etymologia
Słowo „tabu” pochodzi z języka tongijskiego, którym posługują się mieszkańcy Królestwa Tonga. Pisownia tego słowa w języku tongijskim to tabu, a w maoryskim: tapu. Termin „tabu” został wprowadzony do języka angielskiego (taboo) przez Jamesa Cooka (1780) za pośrednictwem jego książki pt. A Voyage to the Pacific Ocean [Rejs do Oceanu Spokojnego]. „Tabu” to słowo o złożonym, szeroko zakrojonym znaczeniu, używane w odniesieniu do sacrum i z tego względu wyłączone z powszechnego użycia. W języku angielskim, taboo funkcjonowało także w formie czasownika, czego przykładem jest cytat z Cooka: „a man had «been discovered with a woman who was taboo’d»” (Hughes 2006: 462). W owym kontekście, czasownikowa forma taboo użyta jest celem uniknięcia odwołania do współżycia seksualnego. Używanie wulgaryzmów historycznie poprzedziło użycie tabu. Według Mohr (2013), w starożytnej łacinie funkcjonowały wulgaryzmy związane z obscenitas [sprośnością].
inne określenia
Współcześnie terminy związane z językiem tabu są zróżnicowane i ich znaczenia niekiedy pokrywają się z innymi kategoriami terminów uważanych za zakazane, wulgarne, obraźliwe, niemile widziane, etc. Badacze używają różnych określeń na tabu, w tym między innymi: dirty language (Jay 1980), strong language (Lung 1998), offensive language (Valdeón 2000), bad language (Azzaro 2005), foul language (Wajnryb 2005), taboo language (Allan & Burridge 2006), rude language (Hughes 2006), emotionally charged language [język nacechowany emocjonalnie] (Díaz-Cintas & Remael 2007), taboo words or swear words [słowa tabu lub słowa wulgarne] (Jay 2009), offensive and taboo language (Ávila-Cabrera 2014) oraz swearwords and taboo words [słowa wulgarne i słowa tabu] (Díaz-Cintas & Remael 2021). Terminy używane jako wulgaryzmy należą do rejestru potocznego oraz do slangu (Hughes 2006), lecz nie każdy termin slangowy musi mieć konotacje tabu.
abstrakt
Język tabu w tłumaczeniu stanowi wyzwanie dla tłumaczy ze względu na to, że każdy język posiada unikalne środki stylistyczne i językowe służące do określania rzeczy lub czynności uważanych za zakazane, wulgarne, czy obraźliwe. Język tabu jest nie tylko ważnym i często analizowanym pojęciem w przekładoznawstwie – w szczególności w przekładoznawstwie opisowym – lecz także stanowi obiekt zainteresowania innych powiązanych ze sobą dyscyplin i ich gałęzi, które pomagają w zrozumieniu pojęcia tabu z różnych perspektyw: semiotyki, pragmatyki, semantyki, teorii grzeczności, kulturoznawstwa, psychologii, socjologii, socjolingwistyki i innych.
Przy przekładzie tekstu źródłowego na tekst docelowy oraz dostosowywaniu tłumaczenia do kultury jego odbiorców, znajdowanie odpowiedników terminów źródłowych stanowi wyzwanie. Zastosowane strategie i techniki tłumaczeniowe mogą nie oddawać ładunku emocjonalnego oryginalnego terminu, w konsekwencji stanowiąc niewłaściwe podejście do jego funkcji. Celem tego artykułu jest przedstawienie z perspektywy multidyscyplinarnej krótkiego opisu następujących aspektów związanych z tłumaczeniem języka tabu: pochodzenie, nazewnictwo, znaczenie oraz taksonomia języka tabu w ujęciu ogólnym; wielość podejść różnych kultur do tematyki tabu, wulgaryzmów, etc.; kontrola ładunku emocjonalnego wyrazów tabu; wyzwania związane z tłumaczeniem języka tabu oraz zróżnicowanie zabiegów stosowanych przy jego przekładzie; a także potencjał badawczy zjawiska języka tabu.
dane
 |
José Javier Ávila-Cabrera |
 |
2024 |
 |
Ávila-Cabrera, José Javier. 2024. "Tabu" @ ENTI (Encyclopedia of Translation and Interpreting). AIETI. |
 |
https://doi.org/10.5281/PENDING |
 |
https://www.aieti.eu/enti/taboo_POL |